Ahmad ibn Fadlan ibn Abbas ibn Rasid ibn Hammad i jego „Relacja”.

O autorze dzieła wiemy niewiele. Nasze informacje pochodzą prawie wyłącznie od niego samego i dotyczą głównie okresu związanego z opisaną przezeń podróżą i misją dyplomatyczno-religijną, której był jednym z uczestników. We wstępie do swej pracy nazwanej „Kitab”, tj. „Księga”, autor przedstawia się czytelnikowi, jako Ahmad ibn Fadlan ibn al-Abbas ibn Rasid ibn Hammad. Dane te powtarza również Jakut ( XIII-wieczny uczony arabski, autor słownika geograficznego Mugam al-buldan{„Słownik krajów”}), podając jednak odmienne imię pradziadka, a samemu dziełu zamiast ogólnikowej nazwy „Księga” nadaje, zgodnie z jego zawartością, miano „Risala”, tj. „Relacja (z podróży)”.[1]

 Jedna z możliwych tras jaką przebył Ibn Fadlan

Kraj Mieszka w opisie Ibrahima ibn Jakuba.

Ibrahim przedstawia kraj Mieszka, jako najrozleglejszy, obfitujący w żywność. Zostały nam przekazane także informacje na temat podatków pobieranych przez władcę. Wymierzano je i ściągano w odważnikach handlowych. Prawdopodobnie pobierano je przede wszystkim od kupców zagranicznych, przybywających w celach handlowych na obszar państwa Mieszka. Dowiadujemy się także, że szły one do kasy królewskiej i przeznaczane były na utrzymanie i wyekwipowanie regularnego wojska.[1]

Kraj Bolesława w opisie Ibrahima ibn Jakuba.

            Granic państwa czeskiego Ibrahim nie oznaczył dokładnie, nadmienił tylko, że sąsiadują z krainami Turków (tj. Węgrów), a rozmiary państwa określił w przybliżeniu w sposób następujący, „co się tyczy kraju Bolesława, to długość jego od miasta Pragi do miasta Krakowa wymaga podróży trzech tygodni.”[1]

 Republika Czeska (Obecne granice)

Kraj Nakona w opisie Ibrahima ibn Jakuba.

          Na samym początku swego przekazu o Słowianach Ibrahim ibn Jakub, co typowe dla geografii arabskiej do XI wieku, postrzegał Słowian, jako jedność etniczną i zaliczył ich do potomków Madaja, syna Jafeta. Wywodzenie współczesnych ludów od postaci patriarchów biblijnych typowe było nie tylko dla średniowiecznej historiografii europejskiej, ale również dla arabskiej, podobnie jak zaliczanie Słowian do Jafetydów.[1]

 Plemiona zachodniosłowiańskie w IX-X w.

Bułgaria w opisie Ibrahima ibn Jakuba.

Na wstępie rozdziału poświęconego Bułgarom oświadczył Ibrahim, że nie był w ich kraju, a wszelkie informacje ma od posłów bułgarskich przybyłych do Ottona. Za tym, że przeważająca część informacji pochodziła od samych Bułgarów, przemawia ich charakter. Przedstawiają oni swego władcę w bardzo korzystnym świetle. Jedyna wiadomość, która pochodzi z własnej obserwacji Ibrahima dotyczy sposobu ubierania się przez posłów. Przywdziewali się oni w obcisłe szaty, wyszywane ozdobnymi guzami.[1]

Bułgaria za panowania cara Piotra I

Ibrahim ibn Jakub i jego podróż.

            O Ibrahimie ibn Jakubie wiadomo niewiele i niemal wszystko to, co po nim pozostało pochodzi z zachowanych skrawków przekazu o jego wyprawie. Z nich właśnie można wyciągnąć wnioski, że podróżnik urodził się w rodzinie żydowskiej. Przyszedł na świat prawdopodobnie w Tortozie, nad rzeką Ebro, w islamskim wówczas mieście, położonym tuż przy granicy z chrześcijańską Katalonią. Z zawodu był najpewniej kupcem, na co wskazują liczne odniesienia do handlu w tekstach pozostałych po jego podróży. Należy przypuszczać, że był osobą dobrze wykształconą, na co wskazuje nie tylko znajomość geografii, ale i bystrość jego obserwacji oraz zdolność ich do kojarzenia.[1]

 Zamek w Tortosie

Plemiona połabskie

Słowianie połabscy to ludy zachodniosłowiańskie zamieszkujące na zachód od rzeki Odry, od Morza Bałtyckiego na północy po góry i wzniesienia środkowo niemieckie na południu. Nazwy „połabski”, „Połabie”, pochodzą od nazwy wielkiej rzeki Łaby (Elbe), która wraz ze swoim lewobrzeżnym dopływem Salą (Sale) stanowiły w pewnych okresach orientacyjną granicę zasięgu osadnictwa słowiańskiego.[1]  

Początki państwa bułgarskiego.

Powstałe na początku VII wieku państwo bułgarskie założone przez chana Asparucha, stanowiło mieszankę osiadłych na Bałkanach ludów słowiańskich z przybyłymi na te tereny ludami koczowniczymi, spokrewnionymi z Hunami.

Gospodarkę powstałego państwa wyróżniała specyficzna cech, mianowicie część ludności wiodła koczowniczy tryb życia, część natomiast prowadziła hodowlę i uprawiała ziemię. W miarę slawizacji państwa sytuacja ta ulegała zmianie.

 Chan Asparuch.

Początki państwa czeskiego.

Państwo czeskie ukształtowało się ostatecznie w X w., dokonało się to na skutek połączenia kilku przybyłych do Kotliny Czeskiej plemion słowiańskich. Miały one zasiedlić wyżej wymieniony obszar około VI-VII. Byli to Czesi, Pszowianie, Litomierzycy, Łuczanie, Dulebowie, Siedliczanie, Lemuzi, Zliczanie, Chorwaci i Deczanie.

1.Czechy w X w.

Proces scalania plemion pod przewodnictwem Czechów rozpoczął się w drugiej połowie IX w. W 845 roku doszło ponoć w Ratyzbonie do chrztu 14 książąt czeskich, jednak nie doprowadziło to do trwałej chrystianizacji kraju.

Językoznawcy o pochodzeniu Słowian, cz. 3 : Pokrewieństwo językowe.

         Cechami, które łączą języki oprócz ich struktury wewnętrznej mogą być czynniki natury zewnętrznej tzn. społecznej, historycznej, geograficznej, a także ich wspólne pochodzenie.

         „Podobieństwo języków, wynikające ze wspólnego pochodzenia, określa się mianem pokrewieństwa językowego.”

 Języki słowiańskie. 

Językoznawcy o pochodzeniu Słowian, cz. 2: Etnonimy.

        Już w dziełach starożytnych pisarzy niektórzy naukowcy dopatrują się występowania Słowian pod inną niż używana od VI w. n.e..

Językoznawcy o pochodzeniu Słowian, cz. 1: Hydronimia i dendronimia.

          Oprócz historyków, archeologów, antropologów i genetyków w rozwiązanie tajemnicy pochodzenia Słowian, bardzo duży wkład wnieśli językoznawcy. Ich prace dotyczą podobieństwa pomiędzy językami słowiańskimi a także różnic między nimi a językami ich sąsiadów takich jak Germanie czy Bałtowie. Badaniu poddane zostały nazwy geograficzne (na przykład rzeki), a także samo pochodzeniu słowiańskich etnonimów (nazwy grup etnicznych). Istotne wydaje się także prześledzenie nazw, jakimi określano rośliny i zwierzęta. Wśród językoznawców nie ma jednomyślności, co do lokalizacji kolebki Słowian a nawet, co do tego czy badania językoznawcze mogą pomóc w jej zlokalizowaniu.

Genetyka o Słowianach

  Rozwiązanie zagadki pochodzenia Słowian najczęściej poszukiwane jest w starych księgach lub głęboko w ziemi. A może rozwiązanie jest bliżej niż nam się zdaje - w nas.

              Występowanie haplogrupy R1a.

Wkład badań antropologicznych w poznanie etnogenezy Słowian.

        Spór o pochodzenie Słowian trwa i nic nie zapowiada, aby zwolennicy teorii autochtonicznej i allochtonicznej mieli dojść do porozumienia, co do umiejscowienia ich pierwotnych siedzib. Mamy odczynienia z patową sytuacją, w rozwiązaniu, której mogą pomóc nauki związane mocno z biologią, mianowicie antropologia i szybko rozwijająca się genetyka. Dyscypliny te pozwalają nam śledzić pochodzenie pojedynczych osobników i całych populacji. Trzeba jednak cały czas pamiętać, że jednym jest podobieństwo biologiczne a zupełnie, czym innym niedająca się w tych badaniach uchwycić wspólnota kulturowa. Badania antropologiczne były w XX wieku wykorzystywane przez Niemców, do naukowego potwierdzenia poglądów jakoby jedni ludzie mieli być „lepszymi” od innych. Trzeba o tym pamiętać, lecz ten fakt nie może przesłaniać nam korzyści płynących z prowadzenia tego rodzaju badań. Pamiętać należy, że występujące miedzy nami różnice biologiczne, nie mogą nam służyć do oceny pojedynczych ludzi czy całych grup społecznych pod względem ich inteligencji.

Pierwsze państwa słowiańskie

Nim Słowianie stworzyli pierwsze organizmy państwowe, znaleźli się pod wpływem koczowniczego ludu Awarów. Pochodził on z terenów Azji Środkowej, nasza wiedza o tych koczownikach, nim pojawili się w Europie jest bardzo mała. Wiemy natomiast że w 568 roku zajęli obszar Panonii, uprzednio zamieszkiwany przez Longobardów. Nim do tego doszło wojowniczy Awarowie podbili koczownicze plemiona zamieszkujące stepy nadazowskie i nadczarnomorskie.

 Państwo Awarów ok. 600 roku.

---

Wenedowie (cz. 2)

Wenedów, jako lud z pewnością słowiański wymienia w VI wieku Jordanes. Był on gockim historykiem, którego Historia Getica będąca w zasadzie streszczeniem dzieła Kasjodora, zawiera wiele cennych dla nas informacji o Wenedach, Antach i Sklawinach.

Gdzie znajdowały się pierwotne siedziby Słowain? (cz. 2)

   Koncepcja allochtoniczna zakłada umiejscowienie pierwotnych siedzib Słowian na terenie dorzecza Dniepru i Prypeci, skąd mieli rozprzestrzenić się w V i VI wieku na tereny Europy środkowej i południowej. Natomiast tereny dzisiejszej Polski miały być zasiedlone przez ludność germańską (kultury przeworska i wielbarska).

         Charakterystycznymi dla Słowian miły by być kultury:

·        pieńkowka (Ukraina),

·        Kołoczyn (Białoruś),

      ·        praska (Polska, Czechy, Morawy Słowacja).

 

 Kultury archeologiczne V wieku n.e.
     kultura praska

     kultura pieńkowska

Gdzie znajdowały się pierwotne siedziby Słowain? (cz. 1)

Wśród archeologów badających zagadnienie pierwotnych siedzib Słowian istnieją dwa główne poglądy na etnogenezę tego ludu. Autochtoniści twierdzą, że Słowianie zamieszkiwali dzisiejszy obszar Polski, na długo przed tym, nim pojawiły się o nich bezpośrednie  wzmianki w źródłach pisanych. Matecznikiem Słowian miały by więc być tereny w dorzeczu Wisły i Odry. Allochtoniści zakładają że ludność słowiańska napłynęła na te tereny w trakcie Wędrówki Ludów, a ich pierwotne siedziby miały się znajdować na wschód od wyżej wymienionych terenów. 

Wenedowie (cz. 1)

         Kim byli Wenedowie? Czy pod tą nazwą występuje jeden lud, czy może jednak nazwę tą przypisywano na przestrzeni dziejów różnym ludom? Ślady owych tajemniczych Wenedów pojawiają się nie tylko na terenach Europy Środkowej ale też w Walii, czy we Włoszech.

Neurowie

Kim byli ludzie, którzy według Herodota posiadali zdolność przemiany w wilki? Gdzie mieszkali i dlaczego musieli opuścić swoje ziemie?